Mô hình HTX do phụ nữ đứng đầu

Hợp tác xã chế biến, kinh doanh, dịch vụ lương thực Hoàng Gia Nam Hoà - Mô hình điểm tai Huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên do một phụ nữ đứng đầu

Khái quát chung về doanh nghiệp

Hợp tác xã chế biến, kinh doanh, dịch vụ lương thực Hoàng Gia Nam Hòa được thành lập vào ngày 26 tháng 3 năm 2007 với 25 xã viên trong đó có 18 phụ nữ và 7 nam giới, đa số trong số họ là người dân tộc Sán Dìu và dân tộc Tày. Trụ sở của HTX đặt tại nhà cô chủ nhiệm HTX thuộc xóm Đồng Cỏ - xã Nam Hòa - huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên, cách trung tâm của huyện Đồng Hỷ 12km. Chủ nhiệm HTX là một phụ nữ tên là Ngô Thị Hằng, người đã được cả HTX tín nhiệm bởi kinh nghiệm gia truyền trong nghề sản xuất, sự cần cù trong lao động và sự sáng tạo trong kinh doanh.

Hợp tác xã ra đời xuất phát từ nhu cầu của những người dân xóm đồng cỏ, với mong muốn tạo một nghề dịch vụ, sử dụng nguyên liệu sẵn có, dễ mua để sản xuất sản phẩm đáp ứng nhu cầu hàng ngày của người dân trong vùng.

Ý tưởng có, lòng nhiệt huyết cũng sẵn có nhưng điều kiện thì có hạn. Một điểm mạnh để HTX ra đời được là những người dân trong thôn Đồng cỏ cùng làm nghề sản xuất bún vốn có tinh thần hợp tác và học hỏi lẫn nhau rất tốt, từ quá trình đi thu mua lúa về làm nguyên vật liệu đến việc hỗ trợ nhau kỹ thuật sản xuất, cũng như đoàn kết với nhau trong quá trình đi giao, bán sản phẩm.

 Xuất phát từ phân tích nhu cầu, điều kiện và cơ hội hỗ trợ người dân nghèo tham gia chế biến các sản phẩm nông nghiệp, tạo việc làm và tăng thu nhập, góp phần giảm nghèo và phát triển kinh tế địa phương, và căn cứ vào đề xuất đề xuất có tính khả thi cao và mang tính bền vững của Ban quản lí HTX, Dự án Phát triển Nông thôn theo vùng tại tỉnh Thái Nguyên do Chính phủ Tây Ban Nha tài trợ thông qua sự triển khai trực tiếp của Tổ chức Hợp tác và Phát triển ETEA của Tây Ban Nha đã nhất trí hỗ trợ HTX thông qua Ban phát triển thôn.

Các hoạt động hỗ trợ của Dự án tập trung vào hướng dẫn, tư vấn cách thành lập và quản lí nhóm, tổ hợp tác, HTX. Đào tạo kỹ năng quản lí cho các thành viên Ban quản lí, Tập huấn kỹ thuật thuật sản xuất bún, mỳ an toàn cho các xã viên; Tư vấn về quảng bá thương hiệu, thiết kế và in bao bì nhãn mác; Hỗ trợ tham gia hội chợ..vvv.

Ngoài ra, Dự án hỗ một phần kinh phí để giúp HTX xây dựng nhà xưởng, trang bị tủ trưng bày hàng, máy xát gạo, máy phát điện, xây dựng hầm Bioga. Những hỗ trợ này mang tính thí điểm để tạo mô hình nghiên cứu, học tập và nhân rộng mô hình cho những địa phương khác trong vùng.              

Tình hình hiện tại:

Hiện tại HTX có 3 tổ sản xuất, đó là: 

  •  Tổ sản xuất bún, bánh cuốn gồm 8 người sản xuất chính và 4 người đi giao hàng. Trung bình mỗi ngày tiêu thụ được 2 tạ bún với giá 8.000đ/kg và 1 tạ bánh cuốn với giá 10.000đ/kg.
  • Tổ sản xuất mỳ gồm 5 lao động đứng máy chính với khả năng tiêu thụ 1 tạ mỳ khô mỗi ngày với giá 20.000đ/kg.
  • Tổ xay xát với 10 lao động chính, chuyên cung ứng gạo xay với giá 10.000 đ/kg và gạo giã với giá 18.00đ/kg, mỗi ngày HTX tiêu thụ bình quân được 7 tạ.

Vào những đợt cao điểm như dịp Tết, HTX phải thuê thêm nhiều nhân công để đi thu mua thóc, sản xuất hàng hóa và đi giao, bán sản phẩm.

HTX đã tham gia nhiều hội chợ trên khắp đất nước như Thái Nguyên, Hà Nội, Hà Nam, Lạng Sơn, Hải phòng, Móng Cái (Quảng Ninh) và thành phố Hồ chí Minh. Ngoài ra HTX còn có một cơ sở bán hàng tại huyện Phổ Yên thuộc tỉnh Thái Nguyên. Sản phẩm chính được đưa giới thiệu là mỳ khô và được đông đảo khách hàng ưa chuộng do mỳ ngon, được chế biến từ gạo nguyên chất. Do chưa có điều kiện mở cơ sở ở nhiều nơi nên khách từ các tỉnh khác khi muốn dùng sản phẩm của HTX thì gọi điện đặt hàng và HTX sẽ gửi đến tận nhà qua xe ô tô khách. Khách hàng tại Hà Nội thì có thể mua mỳ tại Trung tâm triển lãm Nông Nghiệp Việt Nam tại số 2 đường Hoàng Quốc Việt – Cầu Giấy – Hà Nội.

Thu nhập bình quân trên tháng của HTX khoảng 40 triệu đồng, góp phần đáng kể vào việc cải thiện đời sống của các xã viên và một số lao động thời vụ trong xóm, đặc biệt là chị em phụ nữ dân tộc. Cơ sở vật chất của HTX do Dự án tài trợ đã bước đầu đáp ứng được các nhu cầu trong sản xuất. Bên cạnh đó, giữa năm 2009 với vốn đối ứng 110 triệu đồng HTX đã trang bị máy làm mỳ liên hoàn với cơ chế chín qua lò hơi có băng tải, dễ điều chỉnh và đem lại năng suất cao.

 

Những sáng tạo của doanh nghiệp đã đưa đến những thành công

 

Sự thành công ngày hôm nay của HTX phải kể đến nội lực rất đáng khâm phục của các xã viên và đặc biệt là của cô Chủ nhiệm HTX Ngô Thị Hằng. Cô luôn nghĩ làm sao để sẩn xuất đạt năng suất cao, tận dụng được tối đa các phế phẩm, từ đó cô bàn bạc với các xã viên nuôi lợn để tận dụng các phế phẩm trong quá trình sản xuất. Hiện tại HTX đang nuôi 50 con lợn thịt và 4 con lợn nái. Phân thải của lợn được đưa ra hầm Bioga, sau một quá trình xử lý hầm này đã sản xuất ra gas để phục vụ cho việc tráng bánh cuốn, nấu nồi ép bún mà trước đây HTX thường phải dùng than đốt. Ngoài ra, hầm Bioga này còn sản xuất đủ lượng gas cho gia đình cô Hằng nấu nướng, sinh hoạt.

Có Dự án hỗ trợ như một đòn bẩy, HTX đã không ngừng sáng tạo để đưa sản phẩm của mình hiện diện trên thị trường và được thị trường ưa chuộng    thông qua chất lượng uy tín và bao bì mẫu mã bắt mắt (mỳ gạo) nhưng vẫn giản dị như chính sản phẩm của HTX.

 

Những đóng góp của doanh nghiệp

 

Mô hình của HTX làm ăn hiệu quả đem lại sự cải thiện đáng kể cho gia đình cô Hằng, gia đình các xã viên và các lao động thời vụ. Đặc biệt với tính chất là nghề bổ sung hỗ trợ cho nghề trồng lúa ở quê nhà, vào lúc nông nhàn chị em phụ nữ trong xóm có thể đến làm thêm để tăng thu nhập cho gia đình mà vẫn đảm bảo việc trông con và chăm lo gia đình vì không phải đi xa. Ngoài ra, các cháu học sinh và sinh viên khi nghỉ hè cũng có thể xin làm thêm tại HTX để đỡ đần bố mẹ và dành dụm tiền để đóng học phí.

Với nhu cầu tương đối lớn của thị trường, các xã viên và các lao động thời vụ đã quen với nghề và có kỹ năng sản xuất và tiêu thụ khá thuần thục. Bên cạnh đó với nhu cầu nguyên liệu cho sản xuất, HTX đã thu mua lượng lớn thóc lúa của bà con trong vùng, thậm chí đi đến cả huyện Đại Từ trong tỉnh nhà để mua nguyên liệu.

Xét về mặt bảo về môi trường và giảm ô nhiễm thì HTX đang làm rất tốt với việc sử dụng hầm Bioga đúng quy cách và hiệu quả.

 

Tính bền vững của doanh nghiệp (khả năng phát triển lâu dài tại địa phương

 

Hợp tác xã chế biến, kinh doanh, dịch vụ lương thực Hoàng Gia Nam Hòa được UBND huyện Đồng Hỷ và tỉnh Thái Nguyên ghi nhận là đơn vị xuất sắc trong sản xuất kinh doanh và là một trong những mô hình điểm thành công của Dự án phát triển nông thôn theo vùng tại Thái Nguyên. HTX đang tiếp tục phấn đấu để cung cấp các sản phẩm đã có với chất lượng ngày càng cao và đang có những bước chuẩn bị để đưa vào sản xuất một loại sản phẩm mới là Cháo dinh dưỡng cho trẻ em.


Khả năng nhân rộng mô hình sang các địa phương khác và đóng góp xây dựng chính sách và pháp luật về giảm nghèo, phát triển kinh tế và phát triển doanh nghiệp nông thôn

 

 

Một số đơn vị sản xuất và kinh doanh tại huyện Đại Từ và Thành phố Thái Nguyên đang đề nghị HTX mở một cơ sở chế biến, sản xuất tại địa bàn của họ nhằm tạo công ăn việc làm cho một số lao động địa phương, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm trên chính địa bàn. HTX đang xem xét các đề xuất này căn cứ vào khả năng thực tại của HTX.

 

Một số bài học kinh nghiệm (lời khuyên cho những ai muốn áp dụng mô hình)

 

Cô Hằng chia sẻ “Ruộng bề huề không bằng có nghề trong tay”, cô cho rằng có một nghề để đảm bảo và nâng cao chất lượng cuộc sống của gia đình là một điều đáng khích lệ. Thiết nghĩ đó chính là cái mục đích và lòng nhiệt huyết của bất kỳ ai nếu muốn khởi sự một nghề hay một công việc kinh doanh.

Bên cạnh đó phải đảm bảo được chữ tín cho sản phẩm của chính mình, để từ đó sản phẩm được người tiêu dùng tin cậy và ưa chuộng.

Mặt khác, luôn luôn tìm tòi và đổi mới, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm để đảm bảo tính bền vững của cái “nghề” mà mình tâm huyết.

Người phụ nữ làm kinh doanh và quản lí muốn thành công rất cần có sự hỗ trợ và ủng hộ của các thành viên trong gia đình. Chị Hằng, chủ nhiệm HTX vẫn thường nói “Chồng con là chỗ dựa, muốn phát triển thì phải nhìn xa, muốn nhanh thì phải chậm, muốn được thì phải đầu tư, muốn khỏe thì phải mất sức”.

Những người muốn áp dụng mô hình này cần lưu ý rằng các sản phẩm như bún tươi chỉ bán tại chỗ trong ngày, khó cất trữ qua ngày hay vận chuyển xa được vì sẽ bị thiu, hỏng. Thị trường tiêu thụ do đó bị hạn chế. Cần đặc biệt tuân thủ giữ gìn vệ sinh thực phẩm vì bún và đậu rất dễ bị ôi thiu.

Dự án Quỹ Tiên Phong Việt Nam

Viện Phát triển Doanh nghiệp

Số 9 Đào Duy Anh, Hà Nội  E-mail: vncf@vcci.com.vn  
Tel: (844) 35772373, 35771076  Fax: (844) 35744031, 35742020

Copyright 2010 - Dự án Quỹ Tiên phong Việt Nam